Tedavi mi İşkence mi: Elektrokonvülsif Terapi (ECT)

TEDAVİ Mİ İŞKENCE Mİ?

Bu yazımızda belki de daha önce hiç duymadığınız ya da birçok kez filmlerde, dizilerde veya okuduğunuz kitaplarda uygulama biçimine rastlamanıza rağmen bir tedavi yöntemi olduğuna ihtimal veremeyeceğiniz bir tedavi – terapi çeşidinden bahsedeceğiz: Elektro Konvülsif Terapi (Electroconvulsive Therapy).

Bu konu hakkında araştırmalarıma Stephen King’in kaleminden olan “The Green Mile” isimli kitabından aynı zamanda da sinema filminden esinlenerek başladım. Belki izleyeniniz olmuştur. Olay 1932 yılının Amerika’sında yaşanmaktadır. Could Mountain isimli hapishane idamlık mahkumların bulunduğu ve infaz edildiği bir hapishanedir. İdamlık mahkumlar infaz gününü burada beklemekte ve zamanı geldiğinde meşhur “yeşil yol” dan geçerek kendi aralarında “Yaşlı Sparky” diye adlandırdıkları elektrikli sandalyede nihayet idam edilmektedir. Mahkûm elektrikli sandalyeye oturtulur ve daha kısa sürede can vermesi için kafatasına ıslak sünger yerleştirilir. Elektrotlar kafatasının belirli bölgelerine yerleştirildikten sonra elektrik akımı verilerek infaz gerçekleştirilir. Peki bu kadar korkutucu bir yöntem tıpta nasıl tedavi olarak kullanılmaktadır?  Tabii ki ilk aklımıza gelen bu korkunç tablodan daha farklı bir biçimde.

Elektrokonvülsif Terapi (ECT) Nedir?

İleri düzeyde psikolojik rahatsızlıklarda (majör depresif bozukluklar, bipolar bozukluklar, şizofreni, obsesif kompulsif bozukluk) ilaç tedavisi veya psikoterapiyle sonuç alınamadığında başvurulan ve hatta parkinson hastalığı ve epilepsi hastalığı gibi nörolojik rahatsızlıklarda da uygulanabilen temel prensibi kontrollü elektrik akımıyla beynin ilgili bölümlerini stimule etmek olan bir terapi çeşididir.

EC, psikiyatride ve nörolojide uygulanması ilk aşamada tercih edilmeyen bir terapi çeşidi olup ekseriyetle ileri düzey hastalıklarda, daha hızlı sonuç alınması istenen durumlarda ve diğer tedavi yöntemlerinden sonuç alınamadığında ancak hastanın bilgilendirilmesi ve onayı kapsamında uygulanan bir yöntemdir.

ECT’ nin bir hastaya uygulanması için gerekli olan şartları Amerikan Psikoloji Birliği (American Psychiatric Association) şu şekilde açıklamış;

  • İlaç tedavisi uygulanmasının sakıncalı olduğu durumlarda örneğin hamilelikte,
  • Bünyesi ilaç tedavisine dirençli olan hastalarda veya ilaç tedavisinin yan etkilerini tolere edemeyecek hastalarda,
  • İntihara teşebbüs eden ve intihar riski bulunan hastalarda,
  • Yeme-içme gibi hayati ihtiyaçları reddeden, saldırgan davranışlar sergileyen ve sosyal hayata adaptasyonda problem yaşayan hastalarda.

ECT Nasıl Uygulanır?

ECT yeterli donanımlara sahip hastanelerde; psikiyatrist, anestezist, hemşire veya asistan hekimden oluşan uzman bir takım tarafından uygulanır. İşlem genel anestezi altında gerçekleştirilir. Hastanın kafatasının belirli bölgelerine elektrotlar yerleştirilir ve belli bir elektrik akımı verilir. Bu akım beyinde kısa süreli bir tutukluğa yol açar. Uygulanan elektrik akımı nöronların elektriksel aktivitesini artırır ve nörokimyasalların salgılanmasını sağlar. Sinirlerin uyarılması hastanın özellikle el, ayak ve çenesinde ani ve güçlü kasılmalara yol açar. Hasta bu sırada sağlık personelleri tarafından sıkıca sarılır.

İşte o tartışmalara yol açan ve tedavinin korkunç bir hâl almasını sağlayan nokta da ECT’nin uygulanma biçimidir. Daha iyi anlayabilmek için internetten ECT’nin uygulanma videolarını izleyebilirsiniz.

Eğer bir gün bana veya çok yakınımda olan bir insana ECT uygulanacak olsa kabul eder miydim?

ECT Etik Bir Tedavi Yöntemi Midir?

ECT’ nin uygulanma biçimi ve sonrasında yan etkileri olarak, hafıza kaybı gibi büyük semptomların görülmesi insanlar üzerinde tedavi hakkında öyle olumsuz düşünceler oluşturmuştur ki kimi psikiyatristler, doktorlar da bu konuda ikiye ayrılmış durumdadır. “ECT bir işkencedir.”,” ECT bir insanlık suçudur.” gibi başlıklarla sosyal medyada hashtagler açılmış ve Amerika, İngiltere başta olmak üzere özellikle Avrupa ülkelerinde ECT hakkında büyük protestolar ve yürüyüşler düzenlenmiştir. Peki siz ECT’nin etik olup olmadığı hakkında ne düşünüyorsunuz? Sizce ECT gerçekten insanlığa faydalı mı yoksa aksine zararlı bir yöntem mi?

Elbette kendi açımızdan bir yorumumuz olacak ki ben de kendime “Eğer bir gün bana veya çok yakınım bir insana ECT uygulanacak olsa kabul eder miydim?” diye sormaktan kendimi alamıyorum fakat sanırım ECT’ nin insanlık suçu olup olmadığı hakkında en doğru yorumu, ECT uygulanan hasta veya birinci dereceden yakınları yapabilir. Yaşamını sürdürmekte zorlanan, intiharın eşiğinde, âdeta uçan kuştan medet uman insanlara belki de yardımcı olabilecek bir tedaviyi korkunç bir hikâye olarak anlatmak, o şekilde lanse etmek eminim çok daha büyük bir insanlık suçu olacaktır. Öte yandan tedaviden aksi bir yanıt alan hastaya zorla o tedaviyi uygulamak da…

Geleceğin Mühendisleri ve Sağlık Etiği Alanında Çalışan Uzmanlara Düşen Nedir?

Biz, günümüzün sağlık profesyonelleri ve geleceğin mühendisleri, yaptığımız her çalışmayı, geliştirdiğimiz her yöntemi “Eğer bir gün bana da uygulanacak olsa…” diye sorarak hassasiyetle pratiğe dökmeliyiz. Üzerinde çalıştığımız bir konudan bir sonuç elde etmekten önce elde ettiğimiz sonucun insanlığa gerçekten faydalı, uygulanabilir, etik olup olmadığına odaklanmalıyız. Unutmamalıyız ki ortaya attığımız her düşünce bir tek insanı değil, insanları ve insanlığı etkilemektedir.

Yazımı bir yerde rastladığım ve beni mesleğim konusunda gerçekten motive eden o meşhur sözü söyleyerek bitirmek istiyorum.-Hekimlik mesleğine sonsuz saygı duyarak-

“Doktorun hatası bir insanı öldürür, mühendisin hatası ise insanları.”

İnsanlara hep faydalı olmak dileğiyle…

Sena BAL

*Biomention Dergi Sayı: XX

 

KAYNAK:

https://www.webmd.com/depression/electroconvulsive-therapy-ect-directory

https://www.webmd.com/schizophrenia/qa/what-are-the-side-effects-of-electroconvulsive-therapy

https://www.webmd.com/schizophrenia/qa/how-is-electroconvulsive-therapy-done

https://www.webmd.com/schizophrenia/qa/how-is-electroconvulsive-therapy-used

http://psikiyatristdr.blogspot.com/2017/08/elektrokonvulsif-terapi-ect-nedir.html?q=elektrokonvülsif

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir