Sağlıkta Dijital Dönüşüm: Merak Uyandıran Teknolojik Gelişmeler

Geçmişte günümüze kadar gerek insan gerek ise diğer canlılar için hayattaki en önemli şey sağlık olmuştur. Hastalandığımız zaman keyfimiz kaçar, yataktan çıkasımız gelmez ve bütün işlerimiz aksamaya başlar. Bunun pratik örneklerini günümüz pandemi koşullarında hepimiz olayın merkezinde yer alarak yaşamaktayız. Hayatımız durma noktasına geldi, dışarıda doğal hayatımızın akışını sürdüremez olduk ve en önemlisi işlerimiz ve okullarımız dijital ortama taşındı. İstesek de istemesek o hep konuştuğumuz büyük dijital dönüşümü hızlı ve yoğun bir şekilde yaşadık.  Peki, bu dijital dönüşüm sağlık alanını etkiledi mi? İçinde bulunduğumuz durumda dijital dönüşüm sağlık alanını etkilemekle birlikte, sağlık alanında bu majör değişimlerden yoğun olarak etkilendi. Teknolojinin gelişmesi ile elimizdeki imkânlar da artmaya başladı. Bu imkânlar sayesinde sağlık sektörü de dijital olarak dönüşmeye ve dönemin koşullarına ayak uydurmaya başladı. Sağlık alanındaki dijital dönüşüm diğer alanlara göre daha yavaş gelişim gösteriyor olsa da sağlık konusunda teknolojik uygulamalara her geçen gün yenisi ekleniyor.

Giyilebilir Sağlık Teknolojileri

Giyilebilir cihaz teknolojisinin yaygınlaşması ile bu cihazların insanların kalp atışı ve kandaki oksijen seviyeleri gibi birçok parametreler takip edilebilir duruma geldi ve sağlık sektöründe kullanımı da artmaya başladı. Hepimizin de bildiği gibi tedavinin olduğu kadar tedavi süresince ve sonrasında hastanın değerlerinin takip edilmesinin iyileşme sürecinde çok büyük bir etkisi vardır. Örneğin, Yang ve Rhee tarafından geliştirilen yüzük sayesinde astım hastaları parmaklarındaki kan akışını 24 saat boyunca takip edebilmektedir. İçinde bulunan detektörler sayesinde hastanın damarındaki kan değişim miktarı ve oksijen yoğunluğu değerleri tespit edilir ve bu değerler bir yazılım vasıtası analiz edilir. Bu analizler sonucu ulaşılan bilgiler cihazın entegre olduğu telefon gibi mobil cihazlara aktarılır, bu sayede hem hasta hem de doktor değerleri kontrol edebilir. Bir diğer örnek ise Google ekibi tarafından geliştirilen, diyabetli bireylerin kan şeker seviyesini ölçmeye yarayan lenslerdir. İçerisinde bulunan çip sayesinde elde edilen bilgileri mobil cihazına ileterek kan şeker seviyesini takip etmeyi kolaylaştırmaktadır. [1] Bu özelliklerin yanında birçok giyilebilir cihazında adım sayar, egzersiz takibi ve kalori takibi gibi özellikler de bulunmaktadır.

Sanal Gerçeklik(VR) Teknolojisi ile Tedavi, Rehabilitasyon ve Cerrahi işlemler

Sanal gerçeklik; bilgisayar ortamında oluşturulan, görsel ve işitsel duyulara hitap eden araçlar kullanılarak bulunduğunuz ortamdan farklı bir sanal dünyaya deneyimleme imkanı veren sistemin genel adıdır diyebiliriz. İlk uygulaması sinema ve tiyatro sektöründe karşımıza çıkmıştır. Gelişen teknolojik cihazlar ile birlikte sağlık sektörünün büyük bir kısmında kullanılmaya başlanmıştır. Örneğin, bazı bilişsel hastalıkların testleri hastanın kağıt üzerinde işaretlemesi ve bu işaretlemelerin bir doktor tarafından takip edilmesi gerekmektedir. Bu yöntem hem zaman almakta ve teşhiste aksaklıklara neden olabilmektedir. Bunu önlemek için Alman Bilim İnsanları tarafından hayata geçirilmiş VReha adında bir proje bulunmaktadır. Bu Projede VR gözlükler kullanılarak hastanın kağıt üzerinde yapacağı test sanal ortama taşınmıştır ve gözlüğün üzerine entegre edilen LeapMotion sayesinde hastanın insan gözü ile fark edilemeyecek milimetrik hareketler cihaz tarafından kayda alınarak daha kesin bir teşhis konulması amaçlanmıştır. Ayrıca projede hastaların teşhisten sonraki dönemde bilişsel güçlerini arttırmak içinde bu teknolojinin kullanılması da amaçlanmıştır.

Yapay Zeka ile Kişileştirilmiş Sağlık Hizmeti

Birçok alanda karşımıza çıkan ve büyük gelişmelerin önünü açan yapay zeka, sağlık sektöründe de karşımıza çıkmakta. Yapay zeka birçok birleşenden oluşan bir teknoloji olup makine öğrenmesi de bu bileşenlerden biridir. Makine öğrenmesi ise veriler için hazırlanan modelin, modelin yazılımına hiçbir müdahaleye gerek olmadan verileri kullanarak ve onları analiz ederek makinenin kendi kendine öğrenmesidir desek yanlış açıklamış olmayız. Peki, sağlık alanında nasıl kullanılır bu makine öğrenmesi? Genellikle hastalardan alınan bazı test sonuçlarını analiz ederek hastalara kişileştirilmiş bir tedavi yöntemi sunmak için kullanılmaktadır. Bu teknoloji bize medikal verileri doğru ve kesin yorumlamada çok büyük avantaj sağlamaktadır. Kanser ve genetik hastalıklarının gibi birçok hastalığın teşhisinde, oluşturulan modellerin bulunan yeni bulguları ve tedavi yöntemlerini daha hızlı takip edebilmeleri sayesinde de hastalığı daha kesin bir şekilde teşhis edebilecekler ve tedavi için kişilere özel tedavi sunabileceklerdir. Gelecekte sağlık alanında yer alan herkes yapay zeka teknolojisini kullanabilecek.[2]

Sizler için sağlıkta dijital dönüşüm başlığı altında en öne çıkan üç teknoloji alanında en yeni gelişmeleri derledik. Sağlıkta inovasyon hakkında daha fazla okuma yapmak isterseniz kaynaklar bölümünde bulunan makalelere göz atabilirsiniz.

Fatma Altunkılıç


Kaynaklar:

https://www.digitalauthority.me/resources/state-of-digital-transformation-healthcare/

https://infoloji.com/saglikta-dijital-donusum-trendler-zorluklar/

[1]Demirci Şenol,  2018, Giyilebilir Teknolojilerin Sağlık Hizmetlerine ve Sağlık Hizmet Kullanıcılarına Etkileri, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, s. 985-992

Demirci Şenol, 2018, Sağlık Hizmetlerinde Sanal Gerçeklik Teknolojileri, İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Dergisi, Cilt 6, Sayı 1, s. 35-46

[2] Davenport Thomas, Kalakota Ravi, 2019, The Potetial for Artifical Intelligence in Healthcare, Future Healthc J. , s. 94-98

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir