KANSER TANI VE TEDAVİSİNDE KULLANILAN NANOTEKNOLOJİ VE NANOİLAÇLAR

Kanser, hücrenin bölünme ve büyümesini kontrol eden genlerin hasar almasıyla ortaya çıkan yaygın bir hastalıktır. Çeşitli tanı ve tedavi yöntemlerinin araştırılıyor, geliştiriliyor ve uygulanıyor olmasına rağmen kanser hala günümüz dünyasının en temel problemlerinden biri olmaya devam etmektedir. Dünya Sağlık Örgütüne (WHO) bağlı olan Uluslararası Kanser Araştırmaları Kurumu (IARC), 2030 yılı için, kanserin önümüzdeki yıllarda ölüm sebeplerinin başında gelmeye devam edeceğini vurgulamaktadır.

Modern tıbbın gelişmesiyle birlikte, daha etkin teşhis ve tedavi yöntemleri geliştirmek amacıyla nanoteknoloji ve nanoilaçlar kanser tedavisine umut verici avantajlar sağlamaktadır. Peki nanoteknoloji nedir ve ne işe yarar? Nanoteknoloji, maddelerin atomik, moleküler ve aynı zamanda supramoleküler seviyede kontrolü olarak tanımlanabilir. Nanoteknolojinin kullanıldığı alanlar oldukça geniştir ve bu alanlar gün geçtikçe daha da artmaktadır. Fizik, biyoloji, elektronik gibi alanların dışında tıp alanında da bize oldukça ümit vadeden imkanlar sağlamaktadır. Peki nanoteknoloji ve nanoilaçların kanser teşhisine, hastalığın seyrine ve tedavisine sağladığı katkılar nelerdir? Nanotekoloji kanser tanı ve tedavisinde kullanılır.

Kanser, hücrenin bölünme ve büyümesini kontrol eden genlerin hasar almasıyla ortaya çıkan yaygın bir hastalıktır. Çeşitli tanı ve tedavi yöntemlerinin araştırılıyor, geliştiriliyor ve uygulanıyor olmasına rağmen kanser hala günümüz dünyasının en temel problemlerinden biri olmaya devam etmektedir. Dünya Sağlık Örgütüne (WHO) bağlı olan Uluslararası Kanser Araştırmaları Kurumu (IARC), 2030 yılı için, kanserin önümüzdeki yıllarda ölüm sebeplerinin başında gelmeye devam edeceğini vurgulamaktadır.

Modern tıbbın gelişmesiyle birlikte, daha etkin teşhis ve tedavi yöntemleri geliştirmek amacıyla nanoteknoloji ve nanoilaçlar kanser tedavisine umut verici avantajlar sağlamaktadır. Peki nanoteknoloji nedir ve ne işe yarar? Nanoteknoloji, maddelerin atomik, moleküler ve aynı zamanda supramoleküler seviyede kontrolü olarak tanımlanabilir. Nanoteknolojinin kullanıldığı alanlar oldukça geniştir ve bu alanlar gün geçtikçe daha da artmaktadır. Fizik, biyoloji, elektronik gibi alanların dışında tıp alanında da bize oldukça ümit vadeden imkanlar sağlamaktadır. Peki nanoteknoloji ve nanoilaçların kanser teşhisine, hastalığın seyrine ve tedavisine sağladığı katkılar nelerdir? Nanotekoloji kanser tanı ve tedavisinde kullanılır.

 

Nanoteknolojiyle üretilen araçları beş ana grupta inceleyebiliriz.

  • Dendrimer: Dendrimerler, iç boşluklarında ya da yüzeylerinde molekül taşımak için geliştirilen küresel nanoyapılardır. Tekrarlı kimyasal sentezler ile moleküllerden nano boyutlarda dendrimerler oluşturulur.
  • NanoShell (NS): NanoShell’ler, merkezinde silisyum çekirdek bulunduran, üzeri altın tabaka ile kaplı küreciklerdir. Kanser teşhis ve tedavisi için geliştirilmiştir.
  • Nano Cantilever: Nano cantilever, litografik yöntemler kullanılarak yarı iletken malzemeler ile üretilen nanoyapıdır.
  • Quantum Dot (QD): Quantum Dot’lar Cadmium Selenide, Cadmium Telluride ya da Indium Phosphide gibi yarı iletkenlerden yapılan 2 ile 10 nanometre çapında nanokristallerdir. Tanıda, görüntülemede ve tedavide floresan probları olarak kullanılırlar ve organik floresan proteinlerine göre eşsiz optik ve elektrik özelliklere sahiptirler (Nayak ve Pal, 2010).
  • Nanowire (NW): Nanowire’lar, moleküler birleşmelerin elektriksel olarak algılanmasını sağlayan nano yapılardır. Metal, yarı iletken veya polimer yapılarda oluşturulabilirler. Antikor veya oligonükleotidlerle birlikte  fonksiyonelleştirilerek tümör biomarker proteinlerinin algılanmasında kullanılabilirler (Kim ve diğ., 2007).

 

NANOROBOTLAR: KANSER TEDAVİSİNDE UMUT VADEDEN YENİLİK

Nanorobotlar nanometrenin mikroskobik ölçeğine yakın boyutta üretilen makine teknolojisidir. Bu cihazlar 0.1 ile 10 mikrometre arası değişmektedir. Aynı zamanda bu cihazlar ano ölçekli parçalar veya moleküler bileşenlerden oluşmaktadır. Bu cihazları tanımlamak için nanorobotlar, nanoidler, nanitler veya nanomitler de kullanılmıştır. Günümüzde, bu robotların varlığı özellikle kanser tedavisi, DNA yapısındaki hatalı parçaların ortadan kaldırılması ve desteğe ihtiyaç duyan diğer birtakım tedavilerle insan hayatını kurtarmak ve kaliteli hale getirmek üzere kullanılmaktadır.

Nanorobotları geliştiren NCNT profesörü Guangjun Nie, “Nanorobot dediğimiz şey aslında gelecek nesil nanoilaçlar. Çünkü kullanılan tedavide çok daha iyi bir kontrolle bir makine gibi çalışmak üzere tasarlanabilirler. Gelecekte, tasarladığımız nanorobotlarımız için hastalığın izlenmesi, doku hasarını bulma, kanseri iyileştirme ve belki de kan damarlarımızdaki plakları bulma ve ortadan kaldırmaya kadar çok daha fazla çalışma senaryosu göstereceğiz” ifadelerini kullandı.[4]

Zeynep GÜNEY

 

KAYNAKÇA

  • Ömer Oylar, İsmail Tekin / Kanser Tehşis ve Tedavisinde Nanoteknolojinin Önemi/ Uludağ Üniversitesi Mühendislik- Mimarlık Fakültesi Dergisi – Cilt 16, Sayı 11, 2011
  • Mustafa S Bolat, Ali Batur / ‘Nanotechnology Applications ’ in the Treatment of Prostate Cancer / ACEDEMIA Üroonkoloji Bülteni/ 2015
  • Ayşe Erdoğan, Aysun Özkan / Kanser Tedavisinde ve Tümör Görüntülemesinde Nanoteknolojik Uygulamalar / 2013
  • Edd Gent / These Tiny Robots Could Be Disease-Fighting Mechanics Inside The Body / 30 Mart, 2018
AboutAuthor